English | Deutsch | Français | Italiano | Español | Dansk | Svenska | فارسی


ايران از لحاظ فرار مغزها در رتبه پانزدهم جهان قرار دارد / دنیای اقتصاد
[وبلاگستان] بانك جهاني در تازه‌ترين گزارش خود خبر داده است كه ايران از لحاظ فرار مغزها در رتبه پانزدهم جهان قرار دارد. چندي پيش صندوق‌ بين‌المللي پول نيز گزارش داد ايران از بين 90 كشور در حال توسعه و توسعه يافته بالاترين آمار فرار مغزها را دارد.

بانك جهاني در تازه‌ترين گزارش خود خبر داده است كه ايران از لحاظ فرار مغزها در رتبه پانزدهم جهان قرار دارد.

چندي پيش صندوق‌ بين‌المللي پول نيز گزارش داد ايران از بين 90 كشور در حال توسعه و توسعه يافته بالاترين آمار فرار مغزها را دارد.

با مراجعه به تاريخ مي‌توان دريافت كه مساله جابه‌جايي و فرار مغزها و نخبگان از يك جامعه به جامعه ديگر در همه ادوار تاريخي وجود داشته است. شايد ابتدايي‌ترين شكل فرار مغزها را بتوان به اين صورت تصور كرد كه در هر عصر و در هر سرزميني، وقتي قومي يا حكومتي به اوج اقتدار و پيشرفت مي‌رسيد، هنرمندان، نخبگان و متخصصان ساير جوامع را به خود جذب مي‌كرد و اين امر مويد اين نكته روانشناختي مي‌باشد - كه البته مصداق رفتار عقلايي اقتصادي نيز هست - كه انسان فطرتا راحت‌طلب است و هر كجا را كه گذران زندگي براي او راحت‌تر و با آسايش بيشتري همراه است، به عنوان محل زندگي خود انتخاب خواهد كرد. پديده فرار مغزها در عصر حاضر برخلاف گذشته كه مهاجرت نيروهاي نخبه و متخصص امري طبيعي و منطقي مي‌نمود و تابع عرضه و تقاضا براي نيروهاي مختصص بود، تبديل به يكي از معضلات اقتصادي كشورها به خصوص كشورهاي كمتر توسعه يافته شده است.

با اين وجود چرا هر روز اين پديده در حال افزايش است؟ دو دسته از عوامل را مي‌توان به عنوان عوامل پديده آورنده فرار مغزها معرفي كرد.

1- عوامل داخلي: اين عامل در واقع مهم‌ترين علت فرار مغزها است كه به نوبه خود شامل عللي از جمله مسائل و مشكلات فرهنگي و آموزشي، فقدان توسعه سياسي، فساد اداري و سوءمديريت و فقدان توسعه اقتصادي مي‌باشد.

2- عوامل خارجي: كه از جمله اين عوامل مي‌توان به توسعه فناوري،‌ مهيا بودن ابزار تحقيق و پژوهش‌ در كشورها، عدم تعادل نيروي انساني در كشورها و ... اشاره كرد. اين مساله از اين جهت حائز اهميت فراوان است كه آمار و ارقام مربوط به آن، پيامدهاي بسيار ناگواري را در كشورهاي مبدا نشان مي‌دهد.

در يك سو اين پديده‌، كشورهاي صنعتي و به اصطلاح مقصد قرار دارند كه عامل مهم در جذب نخبگان كشورها به شمار مي‌روند و در سوي ديگر كشورهاي مبدا و جهان سوم قرار دارند. با نگاهي به آمار و ارقام پيامد‌هاي نامطلوب آن واضح‌تر مي‌گردد.

در حال حاضر بيش از 150هزار نفر مهندس و پزشك ايراني در آمريكا زندگي مي‌كنند. اكثر ورودي‌هاي با رتبه دو رقمي كنكور سراسري دانشگاه‌هاي كشور، هر سال از بهترين دانشگاه‌هاي جهان دعوتنامه دريافت مي‌كنند و قريب 90 نفر از 135 دانش‌آموزي كه در چند سال اخير در المپياد‌هاي علمي رتبه كسب كرده‌اند، در يكي از بهترين دانشگاه‌هاي آمريكا مشغول به تحصيل هستند. در عين حال زيان كشور ما از صادرات مغز‌هاي متفكر بالغ بر 38ميليارد دلار برآورد شده است، در حالي كه اگر افزايش قيمت نفت و جهش درآمد نفتي را در اواخر سال 83 و سال 84 ناديده بگيريم، درآمد ايران از محل صادرات نفت به طور متوسط سالا‌نه حدود 20 ميليارد دلار است.

آنچه كه مسلم است، سكوت در برابر اين پديده شوم كه آثار زيان‌بار غير‌قابل جبراني را عايد كشور مي‌كند، براي كشور ما به مثابه گام به عقب است كه حتي قادر خواهد بود تلاش‌هاي انجام شده براي پيشرفت را خنثي نمايد. بنابراين پيگيري راهكار‌هاي اساسي براي جلوگيري از افزايش بيشتر اين پديده و حتي متوقف‌كردن آن، مي‌تواند معضل مذكور را تاحدود زيادي مرتفع نمايد.

راه حل مناسب و اساسي براي جلوگيري از فرار مغز‌ها ايجاد شرايط مناسب كار، تحقيق و پژوهش، دستمزدكافي، از بين بردن بي‌عدالتي و تبعيض است كه خود موجب جذب نخبگان است. از سويي، برنامه‌ريزي بلند‌مدت و حساب شده براي استفاده از نيرو‌هاي انساني مي‌تواند گام مهمي در جذب نخبگان باشد، اما اين امر بايد مبتني بر اين اصل باشد كه تربيت متخصصان براساس نياز‌ها و متناسب با ظرفيت‌هاي داخلي باشد تا موجبات تحكيم زيربناي اقتصادي كشور را فراهم آورد.

در كنار اين مسايل بايد همواره به ياد داشته باشيم كه شايد برخي از دولت‌ها بتوانند برخي از معضلات اجتماعي، سياسي و يا اقتصادي خود را حل نمايند و رضايت برخي از اقشار جامعه را جلب كنند، اما نخبگان يك جامعه به سادگي راضي نمي‌شوند. نخبه به دنبال شرايط بهتري براي پيشرفت است و اگر دنياي بهتري براي زندگي سراغ داشته باشد، به سختي مي‌تواند از وسوسه مهاجرت در امان بماند.

ضمن اين كه ايرانيان از ديرباز طيف عظيمي از مهاجران را تشكيل مي‌دهند ودلا‌يل آن ارتباط مستقيمي با افزايش يا كاهش مشكلات داخلي داشته و دارد.

پس به جا است با تدبيري معقول و سياستگذاري مناسب و در خور شان و جايگاه اين قشر سرنوشت‌ساز، آتيه اينان و آتيه ايران‌زمين را تضمين كنيم.

اضافه شده توسط امیر علیزاده | ۱۲:۲۴ ۸۴/۸/۲۳


ارسال نظر برای تمامی بازديدکنندگان، بدون ثبت نام آزاد است.
نام:
ايميل يا آدرس وبلاگ: (لطفاً فقط يکی را وارد کنيد)
شکلک: smile wink wassat tongue laughing sad angry crying biggrin blink ninja unsure 
پيام:
مشخصات من را نگه دار | مشخصات من را از یاد ببر