English | Deutsch | Français | Italiano | Español | Dansk | Svenska | فارسی


بوسنی، سونامی و خاوران / ایران امروز
[سیاسی] "استخوان‌های يك انسان‌ دلايل‌ محكمی‌ درباره‌ی‌ نحوه‌ی‌ مرگ‌ او به‌ دست‌ می‌دهند . آنگاه‌ كه‌ خون‌ خشكيده باشد، از گوشت‌ و پی‌ اثری‌ در ميان‌ نباشد و ناخن‌ها به‌ گردو خاك‌ بدل‌ شده‌ باشند، استخوان‌ها به‌ عنوان‌ واپسين‌ دلايل‌ و شواهد باقی‌ می‌مانند."


سعيد شروينی

sherwini@hotmail.com
جمعه ٩ دی ١٣٨٤

"استخوان‌های يك انسان‌ دلايل‌ محكمی‌ درباره‌ی‌ نحوه‌ی‌ مرگ‌ او به‌ دست‌ می‌دهند . آنگاه‌ كه‌ خون‌ خشكيده باشد، از گوشت‌ و پی‌ اثری‌ در ميان‌ نباشد و ناخن‌ها به‌ گردو خاك‌ بدل‌ شده‌ باشند، استخوان‌ها به‌ عنوان‌ واپسين‌ دلايل‌ و شواهد باقی‌ می‌مانند." اين جمله ای است از كلايد اسنو، كالبدشناس نامدار آمريكايی كه در كشف هويت قربانيان ديكتاتوری در آرژانتين و برخی موارد مشابه تلاش و كارنامه ای چشمگير از خود به جای گذاشته است. اسنو البته زمانی به چنين ماموريت‌هايی می‌رفت كه هنوز پيشرفت‌های علمی در زمينه تست خصوصيات ژنتيكی ( دی ان آ) انسان‌ها در سطح امروز نبود و تشخيص هويت انسان‌ها از روی خصوصيات فيزيكي استخوان‌هايشان كاری بود دشوار و زمانبر .

اما در واپسين روزهای سال جاری ميلادی دو خبر در رسانه‌های بين المللی انتشار يافته كه مويد جهش و پيشرفتی شگرف در حوزه ای است كه روزگاری اسنو و همكارانش مجبور بودند با كار مورچه وار و با ضريت اطمينانی متوسط به آن بپردازند. خبر تازه تر مربوط به قراردادي است كه بر اساس آن استخوان‌های اجساد غير قابل شناسايی ٢٥٠ نفر از قربانيان طوفان كاترينا به مركز تشخيص خصوصيات ژنتيكی در شهر توسلای بوسنی- هرزه گوين فرستاده می‌شوند تا بعدا دوائر و نهادهای آمريكايی به كمك يافته‌ها و داده‌های اين مركز نام و هويت قربانيان را شناسايی كنند.

خبر ديگر به اقدامی مشابه ، اما پايان يافته مربوط می‌شود. زلزله دريايی موسوم به سونامی درست يك سال پيش ، يعنی در ٢٧ دسامبر ٢٠٠٤ روی داد و بيش از ٢٠٠ هزار كشته بر جای گذاشت .در طول يك سالی كه از اين فاجعه می‌گذرد، مركزمزبور در بوسنی توانسته است هويت ٧٠٠ نفری كه استخوان‌های يافته شده آنهارا دولت تايلند به توسلا فرستاده بود كشف و شناسايی كند.

ماجرای تاسيس مركز پيشرفته توسلا و شيوه‌های نوين و بی نظيری كه در اين مركز برای كشف هويت افراد از روی بقايای استخوان‌های آنها صورت می‌گيرد، به زمان دور و درازی برنمی گردد. سال ١٩٩٦ كه جنگ خونبار بوسنی در قلب بالكان تمام شد، نهادی به نام " كميسيون بين المللی برای يافتن افراد ناپديدشده در بوسنی" مسئول نبش قبر‌های دستجمعی و شناسايی اجساد درون آنها گشت. كميسيون مزبور اما در همان اوان كار دريافت كه ماموريتی كه برعهده دارد به شيوه‌های متعارف هزينه زياد و سال‌ها كار و تحقيق می‌طلبد و ضريب اطمينان يافته‌ها هم در حد بالايی نخواهد بود. از اين رو متخصصان آمريكايی، انگليسی و بوسنيايی گردآمده دراين كميسيون وقت و انرژی خود را ابتدائا بر سر كشف شيوه‌های نوين، سريع تر و قابل اطمينان تر كشف هويت گذاشتند. اين تلاش قرين توفيق شد و كميسيون در سال ٢٠٠٠ به راه حلی بی نظير درسطح بين المللی دست يافت. بر اساس اين شيوه كافی است كه قطعه اي از استخون يكی از كشته شدگان به مركز توسلا فرستاده شود ، تا در آنجا بلافاصله ويژگی‌های ژنتيكی فرد صاحب استخوان شناسايی شود. اين داده‌ها بلافاصله به كامپيوتری داده می‌شود كه خصوصيات خونی يكی از بستگان زنده آن قربانی هم در آن ضبط است. به اين طريق ظرف مدت كوتاهی كامپيوتر با نرم افزار مخصوصی كه به تقاضای كميسيون يادشده تهيه شده هويت شخص صاحب استخوان را پيدا می‌كند. با به كارگيری همين روش بود كه در مدت كمی مركز توسلا توانست هويت بيش از ٢٠٠٠ تن از قربانيان جنگ بوسنی را از روی استخوان‌های آنها شناسايی كند.

با پخش شدن خبر اين موفقيت، دولت تايلند هم پس از بروز سونامی در ارسال استخوان‌ها و قطعات يافت شده بدن قربانيان به مركز بوسنی درنگ نكرد، اقدامی كه به شناسايی سريع ٧٠٠ نفر از قربانيان منجر شد و اگر بستگان بيشتری از اين قربانيان نمونه خون خود را به مركز فوق تحويل داده بودند حتما شمار بيشتری از هويت‌ها قابل شناسايی بود.

برای ما ايرانيان نيز، موفقيت مركز هويت شناسی در توسلای بوسنی ، روزنه اميدی است به اين كه دير يا زود نام و نشان آنانی كه در دل خاوران و گمگوشه‌های ديگر ايران خفته اند كشف شود. گرچه جان عزيز اينان از اين رهگذر زنده نمی‌شود، ولی دستكم زمانی كه امكان گشودن پرونده جنايات پس از انقلاب در دستور كار قرار گيرد، اين نام و نشان‌ها برگ‌های محكم و ترديدناپذيری از آن پرونده را تشكيل خواهند داد و به اجرای عدالت در راستای ارتقاء درك حقوق بشری جامعه و ممانعت از بروز مجدد آن جنايت‌ها كمك خواهند كرد.

مادران و خانواده‌های جانباختگان ديكتاتوری در آرژانتين ، شيلی و ... بايد سال‌ها منتظر می‌ماندند تا اجساد احتمالا يافته شده عزيزانشان كشف هويت شود. بسيار هم پيش مي آمد كه شيوه هاي متعارف پيشين در اين عرصه جواب نمي داد . تجربه توسلا اما هم بر چنين انتظار عصب سوزی نقطه پايان می‌گذارد و هم كارنامه جرم و جنايت در ايران و ... را زودتر از ساير موارد تكميل و آماده بررسی می‌كند.

اضافه شده توسط عمو اروند | ۱۰:۱۱ ۸۴/۱۰/۱۰


ارسال نظر برای تمامی بازديدکنندگان، بدون ثبت نام آزاد است.
نام:
ايميل يا آدرس وبلاگ: (لطفاً فقط يکی را وارد کنيد)
شکلک: smile wink wassat tongue laughing sad angry crying biggrin blink ninja unsure 
پيام:
مشخصات من را نگه دار | مشخصات من را از یاد ببر